COVID-19 Sadece İnsanları Mı Öldürüyor, Ya Sektörler?

Sektörlerin Dönüşümü
Sektörlerin Dönüşümü

“Bizim mahallede bir bakkal vardı,” dedi Mehmet dede torununa. Çayından eli titreyerek bir yudum daha içti ve devam etti. “Kenan Bakkal. Dükkanın önünde bir dut ağacı vardı. Her yıl meyveler bol bol olurdu, yerlere dökülürdü. E, Kenan Bakkalın da önü kirlenirdi. Her sene bize temizletirdi ve leblebi tozuyla gazoz verirdi.”

“Leblebinin tozu mu vardı dede? Neden ki?”

“Bilmem ki evladım, vardı işte. Belki de azlık. Ama eğlenirdik biz de onunda. Kamışla çeker çeker birbirimize üflerdik, çocukluk işte”

“E, sizin orada Kenan Bakkal diye bir yer yok dede, ne oldu oraya?” diye merak etti Mehmet dedenin torunu. Dedesinin evini iyi bilirdi, dut ağacını da. Ama bakkal yoktu.

“Kapandı oğlum, kapandı. Dayanamadı ki üst sokaktaki markete.” Mehmet dede gözleri maziye giderken çayındaki son yudumu da aldı. Kalkıp doldurmaya yeltendi ancak kızı görüp hemen elinden bardağı kaptı, o da geri oturdu.

Mehmet dedenin torunu Selim de marketi hatırlamaya çalıştı. Onu biliyordu. Fakat o market de Selim’in çocukluğunda kapanmıştı.

“Sonra o da kapandı değil mi, dede?” diye sordu emin olmak için.

“Elbet ya, süper market mi nedir, ondan kurdular ya.”

Evet, Selim de doğru hatırladığından emin olmuştu. Birkaç sokak ötedeki boş, büyük araziye kocaman bir süper market kurmuşlardı. İçinde yok yoktu! Çıkışında da güzel bir hamburgerci vardı, arkadaşlarıyla oralara giderdi hep.

“İyi olmamış mı dede? Daha büyük işte, her şey var.”

“Hiç iyi olmadı yavrum, hiç iyi olmadı.” dedi Mehmet dede torunu Selim’e. Televizyondaki, virüs mü neymiş, bir haberi okumaya çalışıyordu. Yine bir şeyler uyduruyorlar, diye geçirdi içinden. Biz neler gördük, virüs de neymiş!

“Neden dede?” dedi Selim. Ona göre orası orta okul yıllarının geçtiği yerdi. Süperdi!

“E, daha büyük ve her şey var.”

Selim için o an kafasında bir ampulün yandığı an oldu. Doğru, büyük ve her şey var ancak dedesi artık yaşlı. Hep bir ekmek aldı. Hep bir peynir, bir zeytin aldı. O hiç on çeşit zeytin almadı. Ya da bir ekmek için koskoca bir süper marketin öteki ucuna yürümedi.

“Oğlum,” dedi Selim’in annesi elinde çayla içeri girerken. Diğer elinde de telefon vardı. “Şu şeye bir bak bakalım, Zeynep’in kızı hep internetten alıyormuş mutfak alışverişlerini. Virüs var şimdi, çıkarttırma beni. Liste mutfakta, al” Telefonu Selim’e, çayı da babasına verdi ve yerine oturdu.

COVID-19 Sadece İnsanları Mı Öldürüyor?

Girişteki ufak olay kesitinde resmetmeye çalıştığım kurgusal olay, geçtiğimiz birkaç on yılın özeti. Eminim sizin de tanıdığınız Mehmet Dedeler vardır.

Bir şeyler oldu ve sektörler değişti. Evet, COVID-19 insanları öldürüyor. Verilere baktığımızda azalmaktan ziyade, ufak ufak artarak öldürüyor. İlk zamanlarda küresel olarak %2-3 ortasında olan oran, bugün %4-5 arasında. Buna istinaden kurtulan sayısının oranı da azalıyor.

Fakat hepsinden farklı bir bakış ile bu yazıyı ele almaya çalıştım, ya sektörler? Mehmet dede bakkalların ölüşüne şahit oldu. Bizler süper marketlerin ölüşüne mi şahit oluyoruz?

Son yıllarda eve alınacak bazı şeyleri zaten internetten almaya alışmıştım. Ancak geçtiğimiz bir iki hafta içinde mutfak alışverişini de internetten yapmaya başladım. Hem virüse karşı korku hem de diğer insanlara karşı saygı beni bu karara itti.

Bizdeki bu eğilim birçok insanda var. Dünyanın her yerine yayılmaya başlayan bu tercihler de yine bazı sektörleri öldürüyor.

Ölen Sektörler, Doğan Sektörler

Şüphesiz ki, COVID-19 dünyası birkaç aya bize yeni girişimleri getirecek. Temassız iletişim devrinin ilk adımları atılmıştı ve virüs ile beraber sisteme bir katalizör dahil olmuş oldu. Bu sistemi sürdürülebilir kılmak için artık çok daha büyük hızla ilerliyoruz.

Artık bir telefon uygulamasıyla evden çıkmadan yapabileceğimiz hizmetlere daha fazla eğilim olacak. Bu da o alandaki start-up girişimlerini arttıracak.

İnsanlar ulaşım için dezenfekte edilmiş tek kişilik araçları isteyecekler. Toplu taşımalardaki insan kapasitesi, araç başına düşecek.

Giyim konusundaki alışkanlıklar da değişecek. İnsanlar artık mağazalara gidip, çok fazla ürün denemeyecekler. Evlerine birkaç ürün isteyip, birisini alacaklar.

Belki de üç boyutlu yazıcıların devrine de yol açacak bütün bu şeyler. İnsanlar evlerine bir yazıcı alacak ve geri kalan her şey için sadece online tasarım alacaklar. İhtiyaçları bitince de evlerindeki geri dönüşüm makinesinde yeniden ham maddeye çevirecekler.

evdekal
#EvdeKal

Geleceğin Meslekleri, Bugünün İhtiyaçları

#EvdeKal kelimelerine uyduğunuz takdirde, zamanın aslında ne kadar değerli bir şey olduğunu anlayacaksınız. İzle izle bitmeyen filmler, oyna oyna bitmeyen oyunlar… Hep bir boşluk kalacak. Ben eskiden nasıl sıkılmıyordum? diye düşüneceksiniz. Düşünceler peşinizi bırakmayacak. COVID-19 bizlere yeni keşifler sunacak.

Düşüncelerinizde bu soruyu arayın, bugünün ihtiyacı ne? Çünkü o “şey”, yarının mesleği olacak. Bu kısıtlamalar elbet bitecek. Ancak esas mesela sizin bu inzivadan nasıl çıkacağınız? 5 sezonluk diziyi bitirmiş şekilde mi? Beş yıl sonrasının teknolojik girişim fikrini bulmuş şekilde mi?

Unutma! COVID-19 sadece insanları öldürmüyor. Elbet bazı sektörler de ölecek. Mehmet dede gibi anlatan olmaktan ziyade, anlatılan olmak için önünde muhteşem bir fırsat, değerlendir.

#EvdeKal ve kendini geliştir. Geleceği keşfet.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*